TA’DÎL-İ ZEMÂN VE MEYL-İ ŞEMS CEDVELİ
GÜNEŞ 1986 Oh UNIVERSAL (GREENWICH) ZEMÂNI

 

a

 

NOT: Bu değerler 1986 + 4N (N=0, 1, 2, 3…) yılları içindir. 1987 + 4N için 6 sâat önceki, 1988 + 4N için Marta kadar 12 sâat önceki Martdan itibaren 12 sâat sonraki, 1989 + 4N için 6 sâat sonraki değerler kullanılır. Meselâ 0 Ocak 1989 (31 Aralık 1988) için:

Meyl= – 23° 07’ – (–23° 07 – (–23° 03)) x 6 ÷ 24 = – 23° 06’ olur.

Rübu’ dâire, ya’ni Üstürlâb âletini yaparak, güneşin irtifâ’ını ilk ölçen müslümân, İbrâhim Fezârî Bağdâdîdir. (Zeyc-i Fezârî) ve (Amel-i bil-üsturlâb) ve (Kitâb-ül-mikyâs-iz-zevâl) ve diğer kitâbları çok kıymetlidir. 188 [m. 803] de vefât etmişdir. 426’da vefât eden Üsbu’ Gırnâtînin (Kitâb-ül-üsturlâb) ı ve 801 [m. 1398] de Mısrda vefât eden Alî bin Ahmed Bağdâdînin (Hidâyetül mübtedî) si çok kıymetlidir.

b

 

Zevâl Vakti (UT=Greenwich zemânı olarak) = 12h–doğu ya da +batı tûl derecesi kadar zemân – tâ’dîl zemân

Ta’dîl-i zemân = Hakîkî zemân – Vasâtî zemân

Yukarıdaki değerler Londrada o gün sâat sıfır, ya’ni bir evvelki gün sâat 24 (gece yarısı) iken tesbît edilmişdir. İlgili tûl derecesi ve zemâna göre doğru orantı kabûl edilerek tashîh edilip kullanılır. Meselâ müşterek (standard) bir vakt (V) için meyl (δ) δ = δ1 + (δ2 -δ1) x (V – S / 15) / 24 formülü ile hesâb edilir. Burada, δ1 ve δ2 sırasıyla o günkü ve ertesi günkü meyl, S = Standard (memleket sâatbaşı) tûl derecesidir. İşaretleri ile kullanılırlar.