SOHBET ................. MEZHEBE UYMAK

Kur’ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerde açıkça bildirilmeyen hususları açıkça bildirilenlere benzeterek, hüküm çıkaran derin âlimlere müctehid denir. Eshâb-ı kirâmın hepsi müctehid idi. Müctehidin mezhebi kendi mezhebidir. Sahâbenin her biri bir mezheb imamı, hatta mezheb imamlarının hocaları idi. Resûlullah efendimiz de kâinatın hocası idi. “Bunların mezhebi var mıydı?” demek en azından onların büyüklüğünü bilmemek olur.

Sünnette kapalı kalan bilgileri, müctehid âlimler açıklamış, mezhepler meydana çıkmıştır. Bu mezheplerden yalnız dördü kitaplara geçmiş, diğerleri unutulmuştur. Bu dört hak mezhebe Ehl-i sünnet denir. Bunlar; Hanefî, Şâfî, Mâlikî ve Hânbelî mezhepleridir. Bu dört mezhepten hiçbirine uymayana mezhepsiz denir.

Müctehide uymak, Allah ve Resûlünün emirlerine uymak demektir. Bugün ise, bâzı kimseler, müctehide değil, Resûlullaha bile tâbi olmayı uygun görmüyorlar; “Yalnız Kur’âna tâbiyiz.” diyorlar. Bir kimsenin; “Ben mezhepler üstüyüm. Bir mezhebe uymaya lüzûm yoktur. Kur’ânla amel ederim.” demesi; “Ben kanunlar üstüyüm. Ben yalnız Anayasa’ya göre hareket ederim.” demesi gibi yanlıştır. Çünkü, anayasa varken, kanuna lüzûm yok demek ne kadar yanlış ise, Kur’ân varken, mezhebe lüzûm yok demek, bundan daha yanlıştır.

Kur’ân-ı kerîmde İsrâ sûresinin 71. âyet-i kerîmesinde meâlen buyuruluyor ki: “O gün (Kıyâmette), her fırkayı imâmları ile çağırırız!” buyurulmuştur. Tefsir ilminin üstâdı Beydâvî de bu âyetin açıklamasında şöyle buyurulmuştur: “Her ümmeti, Peygamberleri ve dinde uydukları imâmları ile çağırırız!” “Rûhu’l-beyân” ve “Tefsîr-i Hüseynî” isimli tefsirlerde ise; yukarıdaki âyet-i kerîmenin açıklamasında “Herkes, kendi mezhebinin imâmı ile çağırılır!” Meselâ; “Yâ Hanefî!” veya “Yâ Şâfiî!” denilir.” ifâdesine yer verilmiştir. İslâm âlimleri, bu açıklamaların, dört hak mezhepten birine uymanın vacip olduğunu gösterdiğini söylemişlerdir.